مرکز افکارسنجی ملت در شهریورماه ۱۴۰۴، با اجرای یک پیمایش ملی و گردآوری داده از ۱۱۰۰ نفر از افراد ۱۸ سال و بیشتر در سراسر کشور، به بررسی ارزشها و نگرشهای فرهنگی و سیاسی ایرانیان در حوزههای مختلف هویتی، اجتماعی و سیاسی پرداخت.
شناخت ارزشها و نگرشهای فرهنگی و سیاسی شهروندان، یکی از نیازهای بنیادی در مطالعه وضعیت اجتماعی و روندهای تحولی ایران معاصر بهشمار میرود. آگاهی دقیق از آنچه مردم در حوزههایی چون هویت ملی، باورهای فرهنگی، گرایشهای دینی، ارزشهای اجتماعی و ترجیحات سیاسی تجربه و ارزیابی میکنند، امکان ترسیم تصویری روشنتر از پویایی جامعه و الگوهای در حال تغییر آن را فراهم میسازد. در شرایطی که تحولات ارتباطی، تغییرات جمعیتی، نابرابریهای اقتصادی و دگرگونیهای ارزشی بر زندگی ایرانیان اثرگذار شدهاند، اتکا به برداشتهای غیررسمی یا تحلیلهای شهودی نمیتواند مبنای قابل اتکایی برای سیاستگذاری عمومی باشد. از اینرو، پیمایشهای علمی بهعنوان ابزارهای معتبر سنجش اجتماعی، نقشی کلیدی در مشاهده منظم و دادهمحور این تحولات ایفا میکنند.
در همین راستا، مرکز افکارسنجی ملت با هدف ترسیم تصویری جامع از وضعیت ارزشها و نگرشهای ایرانیان، پژوهشی ملی را در پنج حوزه اصلی طراحی و اجرا کرده است. حوزه نخست به «هویت ملی ایرانیان» اختصاص دارد که در آن موضوعاتی نظیر محبوبیت مناسبتهای ملی و مذهبی، ترجیحات مکانی در لحظه تحویل سال، افتخار به دورههای تاریخی پیش و پس از اسلام، ارزیابی از دوره پهلوی و جمهوری اسلامی، اهمیت مسلمان بودن در تعریف ایران واقعی و اصیل، تمایل به مهاجرت دائمی و الگوی فرهنگی مطلوب برای ساخت ایران آینده مورد بررسی قرار گرفته است.
حوزه دوم با عنوان «حقوق و قوانین اجتماعی»، به سنجش نگرش مردم درباره روابط اجتماعی میان دختر و پسر، نوع پوشش زنان در اماکن عمومی، ضرورت اجازه همسر برای خروج زنان از کشور و دیدگاهها نسبت به مجازات اعدام برای جرائم عمدی میپردازد. در حوزه سوم، «عمل به مناسک دینی»، رفتارهای مذهبی از جمله ادای فریضه نماز و مشارکت در مجالس مذهبی مورد سنجش قرار گرفته است.
در حوزه چهارم، «سیاست خارجی»، نگرش مردم نسبت به توافق برجام، علل شکست آن، آینده برنامه هستهای ایران، حمایت از گروههای مقاومت و میزان تابآوری جامعه در برابر سختیهای ناشی از جنگ احتمالی آینده بررسی شده است. نهایتاً در حوزه پنجم، «حکمرانی سیاسی»، موضوعاتی همچون اهمیت پایبندی رهبری سیاسی کشور به اصول اسلامی، لزوم اسلامی بودن قوانین، اولویت دین یا خواست مردم در شرایط تزاحم، ارزیابی از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، الگوی مطلوب حکومت، میزان اعتماد به حاکمیت، اعتماد به منابع خبری رسمی و ماهوارهای و همچنین حمایت از اعتراضات معیشتی احتمالی سنجیده شدهاند.