افکارسنجی ملت گزارش «مصاحبههای شناختی؛ تکنیکی برای طراحی پرسشنامههای معتبر» را منتشر کرد
مرکز افکارسنجی ملت در خرداد ۱۴۰۳ گزارشی با عنوان «مصاحبههای شناختی؛ تکنیکی برای طراحی پرسشنامههای معتبر» منتشر کرد. این گزارش با هدف معرفی یکی از روشهای نوین کاهش خطا در طراحی پرسشنامهها و افزایش دقت در سنجش علمی افکار عمومی تدوین شده است.
اعتبار و دقت پرسشنامهها از مهمترین عوامل در صحت نتایج پژوهشهای پیمایشی است. یکی از خطاهای رایج در طراحی پرسشنامه، تفاوت میان برداشت پاسخگویان از سؤال و هدف موردنظر طراحان است که میتواند اعتبار نتایج را بهطور جدی کاهش دهد. مصاحبه شناختی بهعنوان روشی برای شناسایی و اصلاح چنین خطاهایی، به پژوهشگران کمک میکند تا سؤالاتی طراحی کنند که هم بیانگر هدف علمی تحقیق و هم برای پاسخگویان قابل فهم و منطقی باشند.
این روش شامل دو رویکرد جبرانی و توصیفی است و با بهرهگیری از تکنیکهای «فکر کردن با صدای بلند» و «کاوشگرهای کلامی» به بررسی نحوه درک و پاسخدهی شرکتکنندگان میپردازد. در مرحله تحلیل نیز از روشهایی مانند کدگذاری شناختی، کدگذاری الگو و تحلیل براساس مضمون استفاده میشود.
نتایج اجرای این روش در افکارسنجی ملت نشان داد برخی پرسشها در مرحله پیش پایلوت نیازمند بازنگری بودهاند. بهعنوان نمونه، مفهوم «پاسخگوبودن مسئولین» از سوی پاسخگویان بهصورت شفاهی و فردی درک شده بود که با اصلاح سؤال، معنا به مقصود علمی آن نزدیکتر شد.
گزارش تأکید میکند که گسترش استفاده از مصاحبههای شناختی میتواند به افزایش دقت روایی و اعتبار پرسشنامههای ملی کمک کند و پیشنهاد میدهد سایر مراکز پژوهشی نیز از این روش در طراحی ابزارهای سنجش بهرهمند شوند.