پیمایش ملی افکار عمومی درباره حذف ارز ترجیحی؛ معیشت مردم در کانون توجه
مرکز افکارسنجی ملت در آبان ماه 1400 با انجام یک پیمایش تلفنی ملی از 1080 نفر از شهروندان بالای ۱۸ سال کشور، دیدگاه مردم درباره حذف ارز ترجیحی از کالاهای اساسی را بررسی کرد.
حذف ارز ترجیحی یا همان ارز ۴۲۰۰ تومانی، یکی از بحثبرانگیزترین سیاستهای اقتصادی سالهای اخیر به شمار میرود. این سیاست که از سال ۱۳۹۷ برای کنترل قیمت کالاهای اساسی و حمایت از مصرفکنندگان آغاز شد، در عمل با چالشهای زیادی مواجه شد. در سال ۱۴۰۰ بحث حذف ارز ترجیحی به طور جدی در دستور کار دولت و مجلس قرار گرفت و سرانجام به بخشی از برنامههای موسوم به «جراحی اقتصادی» تبدیل شد.
از منظر مفهومی، ارز ترجیحی تلاشی برای حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد بود، اما به دلیل فاصله فزاینده نرخ رسمی و آزاد ارز، نه تنها اهداف حمایتی محقق نشد، بلکه بخش بزرگی از منابع کشور به صورت ناکارآمد مصرف شد. همین امر ضرورت بازنگری و اصلاح این سیاست را اجتنابناپذیر کرد. بررسی ابعاد اقتصادی، اجتماعی و روانی حذف ارز ترجیحی نشان میدهد که این موضوع فقط یک مسئله مالی نیست، بلکه با امنیت غذایی، اعتماد عمومی و عدالت اجتماعی نیز پیوند خورده است.
ضرورت پژوهش در این زمینه از آنجاست که تصمیمات کلان اقتصادی بدون سنجش پیامدها و واکنش اجتماعی میتواند به کاهش اعتماد عمومی و افزایش فشارهای معیشتی بینجامد. پیمایشهای علمی، از جمله افکارسنجی حاضر، امکان شناخت دیدگاه واقعی مردم و اولویتبندی دغدغههای آنان را برای سیاستگذاران فراهم میآورد.
در همین راستا، مرکز افکارسنجی ملت در بازه زمانی 27 آبان تا 2 آذر ماه سال 1400 پیمایش «افکارسنجی درباره حذف ارز ترجیحی از کالاهای اساسی» را اجرا کرد. در این پیمایش تعداد 1080 پرسشنامه به روش تلفنی در مقیاس ملی، گردآوری شده است. جامعه آماری پیمایش، خانوارهای کل کشور است.
محورهای بررسی در این پیمایش شامل ارزیابی اثرات حذف ارز ترجیحی بر قیمت کالاهای اساسی، میزان رضایت مردم از سیاستهای جبرانی مانند یارانه نقدی یا کالابرگ، سطح اعتماد عمومی به کارآمدی دولت در مدیریت این طرح و نیز سنجش برداشت شهروندان از عدالت اجتماعی در اجرای این سیاست بود.