بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت انتخاباتی در سه مقطع انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰

مرکز افکارسنجی ملت وابسته به مرکز پژوهش‌های مجلس، با بررسی نتایج سه موج پیمایش درباره انتخابات ریاست‌جمهوری سال 1400، به بررسی عوامل اثرگذار بر مشارکت مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ پرداخت.

مشارکت سیاسی همواره یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش پویایی نظام‌های سیاسی است. انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ با شرایط ویژه‌ای همچون همه‌گیری کرونا و رکود اقتصادی، بستری فراهم آورد تا ابعاد مختلف مشارکت مردم مورد بررسی علمی قرار گیرد. در این میان، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با همکاری مرکز افکارسنجی ملت اقدام به اجرای سه موج پیمایش ملی در این حوزه کرده است.

انتخابات فرصت مناسبی برای شناخت عمیق‌تر نگرش‌ها، انگیزه‌ها و دلایل مشارکت یا عدم مشارکت مردم است. در شرایطی که اغلب پیمایش‌ها بر پیش‌بینی آرای کاندیداها تمرکز دارند، پژوهش حاضر تلاش کرده با نگاهی کلان‌تر به تحلیل عوامل تأثیرگذار بر مشارکت بپردازد و زمینه را برای سیاست‌گذاری واقع‌بینانه‌تر فراهم آورد.

این پیمایش در سه مقطع کلیدی انتخابات انجام شد؛ به گونه‌ای که موج نخست در بازه ۲۵ تا ۳۰ اردیبهشت‌ماه، پیش از اعلام صلاحیت نامزدها، با نمونه‌ای ۱۳۳۰ نفری صورت گرفت. موج دوم از تاریخ ۸ تا ۱۳ خرداد، پس از بررسی صلاحیت نامزدها توسط شورای نگهبان و پیش از آغاز مناظره‌های تلویزیونی، با حجم نمونه ۱۲۷۳ نفر اجرا شد. موج سوم نیز در فاصله ۲۳ تا ۲۶ خرداد، پس از برگزاری آخرین مناظره تلویزیونی، با جامعه نمونه ۱۰۴۴ نفر به انجام رسید. در هر سه مرحله، داده‌ها به شیوه مصاحبه تلفنی از میان تمامی واجدان شرایط رأی‌دهی گردآوری شده است.