ایمنی جادهای یکی از مهمترین ابعاد نظام حملونقل و از چالشهای اساسی جوامع امروزی به شمار میرود که تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی، هزینههای اجتماعی و پایداری اقتصادی کشور دارد. سوانح رانندگی علاوه بر تلفات انسانی، خسارات مالی زیادی را به خانوارها و دولت تحمیل کرده و احساس امنیت شهروندان در استفاده از شبکه حملونقل جادهای را کاهش میدهد. ازاینرو، مدیریت رفتار رانندگان و کاهش تخلفات رانندگی یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری در حوزه حملونقل محسوب میشود. تخلفات و رفتارهای پرخطر رانندگی، ازجمله سرعت و سبقت غیرمجاز، عدم رعایت قوانین حقتقدم، استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی و رانندگی در حالت مستی، از عوامل اصلی بروز حوادث جادهای و افزایش شدت تصادفات هستند. مقابله مؤثر با این تخلفات مستلزم اجرای سیاستهای بازدارندهای است که نهتنها از نظر قانونی سختگیرانه باشند، بلکه از منظر اجتماعی نیز مورد پذیرش رانندگان قرار گیرند. تجربه نشان میدهد که صرف افزایش میزان جرائم بدون توجه به نگرش و واکنش شهروندان، لزوماً به کاهش تخلفات منجر نمیشود. در این میان، اثربخشی جرائم و مجازاتهای رانندگی تا حد زیادی به عواملی همچون تناسب نوع و شدت جریمهها با میزان خطر تخلف، قطعیت اجرای قانون و اعتماد عمومی به نهادهای مسئول بستگی دارد. همچنین نحوه برخورد با تخلفات پرخطر و شفافیت در هزینهکرد درآمدهای حاصل از جریمهها میتواند نقش مهمی در افزایش احساس عدالت و تقویت پذیرش اجتماعی این سیاستها ایفا کند. بررسی دیدگاهها و ترجیحات شهروندان در این زمینه، امکان شناسایی نقاط ضعف و قوت سیاستهای موجود را فراهم میسازد. بنابراین، بررسی نظرات شهروندان نسبت به بازدارندگی جرائم رانندگی، نحوه اعمال مجازاتها و اولویتهای آنها در خصوص تخصیص منابع حاصل از جریمهها، میتواند مبنای مناسبی برای اصلاح سیاستها، طراحی برنامههای آموزشی و فرهنگسازی و درنهایت ارتقای ایمنی جادهها و کاهش سوانح رانندگی فراهم آورد.
مهمترین یافتههای این پیمایش به شرح زیر است:
۶۲/۹ درصد از ساکنان شهرها معتقدند مجازاتهای رانندگی (مانند جریمهٔ نقدی و توقیف خودرو یا گواهینامه) به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» در کاهش تخلفات رانندگی مؤثر است. بیش از نیمی از جمعیت شهری (۵۹/۳ درصد) تأثیر مبلغ جریمههای فعلی در کاهش تخلفات رانندگی را «زیاد» یا «خیلی زیاد» ارزیابی کردهاند. بهمنظور کاهش تخلفات رانندگی، ۴۶/۹ درصد از شهرنشینان با افزایش مبلغ فعلی جریمههای رانندگی به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» موافق هستند. حدود دو سوم (۶۷/۷ درصد) از جمعیت شهری به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» با افزایش مبلغ جریمهها در ازای تعیین نحوهٔ هزینهکرد مبالغ آن موافق هستند. ۷۹/۷ درصد از شهرنشینان به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» با افزایش مبلغ جریمههای رانندگی برای رانندگانی که تخلفات رانندگی را تکرار میکنند، موافق هستند. اغلب ساکنان شهرها (۸۲/۶ درصد) به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» با توقیف و ضبط گواهینامه برای رانندگانی که تخلفات زیادی دارند موافق هستند. اغلب ساکنان مناطق شهری (۸۰/۳ درصد) به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» با توقیف و انتقال وسیلهٔ نقلیه به پارکینگ توسط پلیس به دلیل رانندگی خطرناک موافق هستند. با رویکرد کاهش تخلفات رانندگی، ۶۵/۸ درصد از پاسخگویان با انجام خدمات عمومی (مانند نظافت بیمارستانها) بهعنوان جریمه برای رانندگانِ بدون گواهینامه، به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» موافق هستند. ۷۳/۵ درصد از پاسخگویان با تعیین جریمهٔ انجام خدمات عمومی (مانند نظافت بیمارستانها) برای رانندگانِ مست، به میزان «زیاد» یا «خیلی زیاد» موافق هستند. اغلب شهرنشینان (۹۵/۶ درصد) «موافق» یا «کاملاً موافق» هستند که مبلغ حاصل از جرایم رانندگی صرف ایمنسازی خیابانها و جادهها شود. در مقابل، نزدیک به دو سوم شهرنشینان (۶۲/۲ درصد) مخالف تأمین هزینههای عمومی دولت با عواید حاصل از جرایم رانندگی هستند. برای مطالعه کامل گزارش به فایل زیر مراجعه کنید.